چهار شنبه ۱۳ فروردین (حمل) ۱۳۹۹ هجری شمسی برابر با ۷ شعبان ۱۴۴۱ هجری قمری
     
منصور هاشمی خراسانی
* بخش «درس‌ها» حاوی درس‌های علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی با محوریّت قرآن و سنّت، راه‌اندازی شد. * امکان مطالعه‌ی آنلاین با قابلیت جستجو در متن و عکس‌برداری از صفحات، به بخش «کتاب‌ها» افزوده شد. * کتاب شریف «سبل السّلام» حاوی مجموعه‌ی نامه‌ها و گفتارهای فارسی حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «هندسه‌ی عدالت» اثری ارزشمند از علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * نرم‌افزار «نسیم رحمت» حاوی نسخه‌ی آفلاین پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی منتشر شد. * کتاب شریف «مناهج الرّسول صلّی الله علیه و آله و سلّم» حاوی مجموعه‌ی گفتارهای نورانی علامه منصور هاشمی خراسانی حفظه الله تعالی در ابواب «مقدّمات»، «عقاید»، «اخلاق» و «احکام» منتشر شد. * کتاب شریف «الکلم الطّیّب» حاوی نامه‌های حکمت‌آموز حضرت علامه منصور هاشمی خراسانی منتشر شد.
loading
متن درس

[حدیث ۲۰]

أَمَّا الْحَدِیثُ الْعِشْرُونَ فَهُوَ ما رَواهُ عَلِيُّ بْنُ بابِوَيْه فِي «الْإِمامَةِ وَالتَّبْصِرَةِ»، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ، عَنْ يَعْقُوبَ السَّرّاجِ، قالَ:

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ: تَبْقَى الْأَرْضُ بِلا عالِمٍ حَيٍّ ظاهِرٍ يَفْزَعُ إِلَيْهِ النَّاسُ فِي حَلالِهِمْ وَحَرامِهِمْ؟ فَقالَ لِي: إِذاً لا يُعْبَدُ اللَّهُ يا أَبا يُوسُفَ!

ترجمه:

امّا حدیث بیستم چیزی است که علي بن بابویه در کتاب «الإمامة و التبصرة» [ص۲۷]، از محمّد بن یحیی، از محمّد بن حسین بن أبي الخطاب، از حسن بن محبوب، از يعقوب سرّاج روایت کرده است که گفت:

به ابو عبد الله (جعفر بن محمّد صادق) علیه السلام گفتم: آیا زمین بدون عالم زنده‌ی ظاهری که مردم در حلال و حرام خود به او پناه برند، می‌ماند؟ پس به من فرمود: آن گاه خداوند پرستش نمی‌شود، ای ابا یوسف!

[حدیث ۲۰-۱]

وَرَوَی مُحَمَّدُ بْنُ جَرِیرٍ الطَّبَرِيُّ فِي «دَلائِلِ الْإِمامَةِ» -وَهُوَ غَیْرُ صاحِبِ التَّارِیخِ- قالَ: حَدَّثَنَا أَبُو الْمُفَضَّلِ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الشَّيْبانِيُّ، قالَ: حَدَّثَنَا أَبُو الْعَبَّاسِ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ الْهَمْدانِيُّ، قالَ: حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ، عَنْ يَعْقُوبَ السَّرّاجِ، قالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ -فَذَکَرَ مِثْلَهُ.

ترجمه:

همچنین، محمّد بن جریر طبري -که غیر از صاحب تاریخ است- در کتاب «دلائل الإمامة» [ص۴۳۳] روایت کرده، گفته است: أبو المفضّل محمد بن عبد الله شيباني ما را حدیث کرد، گفت: أبو العباس أحمد بن محمّد بن سعيد همْداني ما را حدیث کرد، گفت: يحيى بن زكريا ما را حدیث کرد، از حسن بن محبوب، از يعقوب سرّاج که گفت: به ابو عبد الله (جعفر بن محمّد صادق) علیه السلام گفتم -پس مانند این حدیث را ذکر کرده است.

[حدیث ۲۰-۲]

وَرُوِيَ فِي کِتابِ «الْإِخْتِصاصِ» الْمَنْسُوبِ إِلَی مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمانِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الْحَلَبِيِّ، قالَ: قالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ: مَنْ ماتَ وَلَيْسَ عَلَيْهِ إِمامٌ حَيٌّ ظاهِرٌ ماتَ مِيتَةً جاهِليَّةً.

ترجمه:

همچنین، در کتاب «الإختصاص» [ص۲۶۹] منسوب به محمّد بن محمّد بن نعمان، از محمد بن علي حلبي روایت شده است که گفت: ابو عبد الله (جعفر بن محمّد صادق) علیه السلام فرمود: هر کس بمیرد، در حالی که امامی زنده و ظاهر برای او نیست، به مرگ جاهلیّت مرده است.

[حدیث ۲۰-۳]

وَرُوِيَ فِیهِ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ قالَ: سَمِعْتُ أَبا عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ يَقُولُ: مَنْ ماتَ وَلَيْسَ عَلَيْهِ إِمامٌ حَيٌّ ظاهِرٌ ماتَ مِيتَةً جاهِليَّةً، قُلْتُ: إِمامٌ حَيٌّ جُعِلْتُ فِداكَ؟! قالَ: إِمامٌ حَيٌّ.

ترجمه:

همچنین، در این کتاب [ص۲۶۹] از ابو جارود روایت شده است که گفت: شنیدم ابو عبد الله (جعفر بن محمّد صادق) علیه السلام می‌فرماید: هر کس بمیرد، در حالی که امامی زنده و ظاهر برای او وجود ندارد، به مرگ جاهلیّت مرده است. گفتم: امامی زنده فدایت شوم؟! فرمود: امامی زنده.

[حدیث ۲۰-۴]

وَرُوِيَ فِیهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْأَوَّلِ -یَعْنِي مُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ- عَلَيْهِ السَّلامُ قالَ: سَمِعْتُهُ يَقُولُ: مَنْ ماتَ بِغَيْرِ إِمامٍ ماتَ مِيتَةً جاهِلِيَّةً، إِمامٍ حَيٍّ يَعْرِفُهُ، فَقُلْتُ: لَمْ أَسْمَعْ أَباكَ يَذْكُرُ هَذَا -يَعْنِي إِماماً حَيّاً- فَقالَ: قَدْ وَاللَّهِ قالَ ذَاكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ، قالَ: وَقالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ: مَنْ ماتَ وَلَيْسَ لَهُ إِمامٌ يَسْمَعُ لَهُ وَيُطِيعُ ماتَ مِيتَةً جاهِلِيَّةً.

ترجمه:

همچنین، در این کتاب [ص۲۶۸ و ۲۶۹] از عمر بن یزید روایت شده است که گفت: شنیدم ابو الحسن اول -یعنی موسی بن جعفر- علیه السلام می‌فرماید: هر کس بدون داشتن امامی بمیرد، به مرگ جاهلیّت مرده است، امامی زنده که او را بشناسد. گفتم: نشنیدم که پدرت (جعفر بن محمّد) این را بفرماید -یعنی امامی زنده! پس فرمود: به خدا سوگند این را رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرموده است. رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرموده است: هر کس در حالی بمیرد که امامی که از او بشنود و اطاعت کند ندارد، به مرگ جاهلیّت مرده است.

[ملاحظه]

قالَ الْمَنْصُورُ حَفَظَهُ اللَّهُ تَعالَی: إِنَّ اللَّهَ لا یُعْبَدُ فِي الْأَرْضِ بِإِمامٍ مَیِّتٍ؛ لِأَنَّ عِبادَتَهُ فِیها إِقامَةُ حُدُودِهِ وَتَنْفِیذُ أَحْکامِهِ وَإِدارَةُ أَمْوالِهِ وَجِهادُ أَعْدائِهِ وَهِيَ مُحْتاجَةٌ إِلَی إِمامٍ حَيٍّ، فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ أَبْدَلَ اللَّهُ مَکانَهُ مِثْلَهُ أَوْ خَیْراً مِنْهُ عَلَی سُنَّتِهِ فِي النَّسْخِ وَالْإِنْساءِ؛ کَما قالَ: «مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا ۗ أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» وَإِلَی قَوْلِي هَذا أَشارَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِمَا السَّلامُ -فِیما رُوِيَ عَنْهُ- إِذْ قالَ لعِيسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ: أَمَا إِنَّكَ يَا عِيسَى لَا تَكُونُ مُؤْمِناً حَتَّى تَعْرِفَ النَّاسِخَ مِنَ الْمَنْسُوخِ، قَالَ: جُعِلْتُ فِدَاكَ ومَا مَعْرِفَةُ النَّاسِخِ مِنَ الْمَنْسُوخِ؟ قَالَ: ألَيْسَ تَكُونُ مَعَ الإِمَامِ مُوَطِّناً نَفْسَكَ عَلَى حُسْنِ النِّيَّةِ فِي طَاعَتِهِ فَيَمْضِي ذَلِكَ الإِمَامُ ويَأْتِي إِمَامٌ آخَرُ فَتُوَطِّنُ نَفْسَكَ عَلَى حُسْنِ النِّيَّةِ فِي طَاعَتِهِ؟ قال: نَعَمْ، قَالَ: هَذَا مَعْرِفَةُ النَّاسِخِ مِنَ الْمَنْسُوخِ وَرُوِيَ أَنَّ الْمُعَلَّى بْنَ خُنَيْسٍ سَأَلَهُ عَنِ الْحَدِیثِ الَّذِي یُرْوَی عَنِ الْإِمامِ الْمَاضِي، فَقَالَ: خُذُوا بِهِ حَتَّى يَبْلُغَكُمْ عَنِ الْحَيِّ، فَإِنْ بَلَغَكُمْ عَنِ الْحَيِّ فَخُذُوا بِقَوْلِهِ.

ثُمَّ قالَ الْمَنْصُورُ حَفَظَهُ اللَّهُ تَعالَی: إِنَّ اللَّهَ لا یُعْبَدُ فِي الْأَرْضِ بِإِمامٍ غائِبٍ؛ لِأَنَّهُ لا یَسْتَطِیعُ فِي غَیْبَتِهِ أَنْ یُقِیمَ الْحُدُودَ وَیَأْخُذَ الصَّدَقاتِ وَیُنَفِّذَ الْأَحْکامَ وَیُجاهِدَ الْأَعْداءَ وَلَوْ تَناوَلَ ذَلِكَ غَیْرُهُ عَجَزَ عَنْ کَثِیرٍ؛ لِأَنَّ اللَّهَ لا یَهْدِیهِ وَلا یُوَفِّقُهُ وَلَوْ أَدْرَكَ شَیْئاً لا یُقْبَلُ مِنْهُ؛ لِأَنَّهُ لَمْ یُدْرِکْهُ مِنَ الْوَجْهِ الَّذِي أَمَرَ اللَّهُ بِهِ وَقَدْ قالَ اللَّهُ: «وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهَا وَلَٰكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَىٰ ۗ وَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ».

ترجمه:

منصور حفظه الله تعالی فرمود: هرآینه خداوند در زمین با امامی مرده پرستش نمی‌شود؛ چراکه پرستش او در آن، اقامه‌ی حدود و اجرای احکام و اداره‌ی اموال و جهاد با دشمنان اوست و این کارها به امامی زنده نیاز دارد. پس اگر بمیرد یا کشته شود، خداوند کسی مانند او یا بهتر از او را به جایش قرار می‌دهد، بنا بر سنّت خود در نسخ کردن و از یادها بردن؛ چنانکه فرموده است: «هر آیتی که نسخ کنیم یا از یادها ببریم، آیتی بهتر از آن یا مانند آن می‌آوریم. آیا ندانسته‌ای که خداوند بر هر کاری تواناست؟» [بقرة/ ۱۰۶] و به این سخن من اشاره فرمود جعفر بن محمّد علیهما السلام -در چیزی که از او روایت شده است- هنگامی که به عیسی بن عبد الله فرمود: بدان ای عیسی که تو مؤمن نخواهی بود تا آن گاه که ناسخ را از منسوخ بشناسی، گفت: فدایت شوم، شناخت ناسخ از منسوخ چیست؟ فرمود: آیا نه این است که به همراه امام هستی، در حالی که خود را با حسن نیّت به اطاعت از او وا داشته‌ای، پس او از دنیا می‌رود و امامی دیگر می‌آید، پس خود را با حسن نیّت به اطاعت از او وا می‌داری؟ گفت: آری، فرمود: این شناخت ناسخ از منسوخ است و روایت شده که معلّی بن خُنیس از او درباره‌ی حدیثی پرسید که از امامان پیشین رسیده است، پس فرمود: آن را بگیرید تا هنگامی که از امام زنده به شما برسد، پس چون از امام زنده به شما رسید، سخن او را بگیرید.[۱]

سپس منصور حفظه الله تعالی فرمود: هرآینه خداوند در زمین با امامی غایب پرستش نمی‌شود؛ چراکه او در غیبت خود نمی‌تواند حدود را اقامه کند و صدقات را بگیرد و احکام را اجرا نماید و با دشمنان بجنگد و اگر کسی جز او به آن اقدام کند، از بسیاری عاجز می‌شود؛ چراکه خداوند او را هدایت نمی‌کند و توفیق نمی‌دهد و اگر به چیزی برسد، از او پذیرفته نمی‌شود؛ زیرا او از طریقی که خداوند امر کرده به آن نرسیده، در حالی که خداوند فرموده است: «نیکی این نیست که به خانه‌ها از پشت‌هاشان درآیید، بل نیکوکار کسی است که تقوا پیش گیرد و به خانه‌ها از درهاشان درآیید و از خداوند بترسید، باشد که رستگار شوید» [بقرة/ ۱۸۹].

هم‌رسانی
این مطلب را با دوستان خود به اشتراک گذارید.
رایانامه
تلگرام
فیسبوک
توییتر
هرگونه استفاده و برداشت از مطالب این پایگاه با ذکر منبع بلامانع است.
×
آیا مایلید در خبرنامه‌ی پایگاه عضو شوید؟